झापा । जैविक विविधता व्यवस्थापन कार्यक्रमअन्तर्गत प्रांगारिक मल उत्पादन प्रभावकारी सावित भएपछि जलथल वनका उपभोक्ताहरु मिचाहा प्रजाति नियन्त्रणमा अग्रसर देखिएका छन् ।
मिचाहा प्रजातिबाट प्रांगारिक मल उत्पादन गरी त्यसबाट आयआर्जन गर्न
सकिने भएकाले मिचाहा प्रजाति व्यवस्थापनमा उपभोक्ताहरुको रुची बढेको हो ।
त्योसंगै प्रांगारिक मल उत्पादनबाट अर्गानिक खेतीमा प्रोत्साहन र माटो
सुधार हुने भएपछि उपभोक्ताहरुमा उत्साह थपिएको छ।
जैविक , भौगोलिक , पारिस्थितिकीय प्रणाली तथा पर्यावरणीय र स्थानीय जीविकोपार्जनका हिसाबले महत्वपूर्ण हुँदाहुँदै जलथल वनको उचित व्यवस्थापन हुन नसकेपछि २०७६ असारदेखि जलथल जैविक विविधता कार्यक्रम संचालन गरिएको छ । त्यसअन्तर्गतको एउटा क्रियाकलाप मिचाहा प्रजाति व्यवस्थापन शुरु भएसंगै जलथल वनमा वन व्यवस्थापनमा आधारित आयआर्जनका विभिन्न कार्यक्रम संचालन गरिएका छन् । त्यसमध्ये प्रांगारिक मल उत्पादन भरपर्दो सावित भएको छ ।
प्याङ्ग्री लहरा , वनमाराजस्ता मिचाहा प्रजातिलाई हटाउने , तिनको लहरा र झ्याङ्गलाई प्रांगारिक मल बनाउने कार्यबाट धेरै फाइदा मिलेपछि प्रांगारिक मल उत्पादन कार्यक्रम विस्तार हुँदै गएको छ । जलथलको दियालो , विशाल , दशरथपुर , कमलधाप रामपोखरी, पाथीभरा, पाथीभरा कालिका र हरियाली सामुदायिक वनले प्रांगारिक मल उत्पादन गर्दै आएका छन् ।
प्रांगारिक मल उत्पादनका लागि सहकार्य गर्न भद्रपुर नगरपालिका पनि तयार भएको छ । भद्रपुर नगर क्षेत्रभित्र रहेका सामुदायिक वन उपभोक्ता समितिहरुसंग वनको दीगो पुनस्र्थापना र जैविक विविधता संरक्षणका लागि नगरपालिकाले सहकार्य गर्ने भएको हो । जलथल वनमा भद्रपुर नगरपालिकाअन्तर्गत विभिन्न ६ वटा सामुदायिक वन रहेका छन् । दशरथपुर ,दियालो , बिशाल , कमलधाप , मायालु र कालीमन्दिर सामुदायिक वन रहेका हुन् । ती वनहरुले १३४० हेक्टर क्षेत्रफल ओगटेका छन् । ती वनहरुमा प्रांगारिक मल उत्पादनका लागि नगरपालिकाले कार्ययोजना बनाएर काम गर्ने नगर प्रमुख गणेश पोखरेलले बताए । एउटा सामुदायिक वनले एक सिजनमा १० देखि १५ टन प्रांगारिक मल उत्पादन गर्दै आएको फरेष्टएक्सन नेपालका फिल्ड अधिकृत रविन्द्र पुन मगरले बताए । जुन मल प्रतिकिलो ६ देखि १० रुपैयाँसम्म बिक्री हुन्छ । मगरका अनुसार केही सामुदायिक वनले विभिन्न कृषि फर्महरुलाई उत्पादित मल बिक्री गर्ने गरेका छन् भने केहीले आफ्नै उपभोक्ताहरुलाई वितरण गर्ने गरेका छन् ।
